Alluinai

From Wikitzionàriu de Acadèmia de su Sardu
Revision as of 23:52, 30 November 2023 by Benvenuto Lobina (talk | contribs) (Cuncorda sa pàgina de manera automàtica)
Custu lema bolit ancora averiguau.
Custu lema bolet ancora averiguadu.


alluinai [al.lui.nà.i], alluinare [al.lui.nà.re] v {abbagliare} ⇐ allutzare, illugherrare, illughinare, illuinai, illuinare, illuniare, irluinai, luinai.

Informus giogràficus / Informos geogràficos

Cali variantis imperais in bidda? Scrii-si-ddu o manda-sì un' àudiu.
Cale variantes impitades in bidda? Iscrie-nos-lu o mànda-nos un' àudiu.
Map

Àudius / Àudios

Comenti ddu pronuntziais in bidda? Manda-sì un' àudiu.
Comente lu pronuntziades in bidda? Mànda-nos un' àudiu.
No nci funt àudius po custu lema.
Non bi sun àudios pro custu lema.


Informus de circa / Informos de chirca

Informus de su Puddu / Informus dae su Puddu

Lemas: alluinài, alluinàre 1, luinài

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Tradusiduras: abbacinare, abbagliare

Sinònimus / Sinònimos: allampiai 1, allanternai, illugerrai, illughinare, imbovai, impannare, incantai, slugerrai

Esemprus / Esempros:

  • aici bianca e luxenti alluinas sa vista
  • alluinas is bixinas, it'at a èssi de mei!
  • is ogus suus fuant luinaus
  • no podis fissai su soli ca ti alluinat
  • si lassant luinai de is apinionis, de is praxeris e de atras passionis.
  • su bastimentu inglesu portat velas coranta… mi alluinas de atesu, ita at a èssi de acanta!
  • una die a santu Pàulu, sendhe andhendhe a Damascu, l'at alluinadu una lughe
Lemas: illughentàre

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Tradusiduras: risplèndere

Sinònimus / Sinònimos: brigliai, illampizare, illugerrai, lúchere

Esemprus / Esempros:

  • deo in saltu e binzas so sempre afatzendhada, goi o gai, e tribagliendhe etotu m'illughento (Piras)
Lemas: illughinàre, illuinài, illuinàre, illuinàri, illuniàre, irluinài

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Tradusiduras: abbacinare, abbagliare

Sinònimus / Sinònimos: allampiai 1, alluinai, illugerrai, illughentare, improsae, incegai, ingadhinae, ingannai, scimingiai, slugerrai

Esemprus / Esempros:

  • a su cadhu inghirianne sa mola dhi poniant una paja de atzales de pedhe po non s'illuinare
  • dhus iat illuinaus cun is maias suas
  • fipo totu sa die illughinau: nen crapas nen crapitos distinghio (T.Ziranu)
  • illuinant che sole sas richesas
  • macari sa zente t'illúinet nendhe, l'isco deo comente est sa chistione
  • medas si lassant illuinai de giogus e cassai de meris abbramius (G.Moi)
  • mi at illuinadu sa cara de risitos (L.Brozzu)
  • sa pitzinna fughendhe trambucat e rughet, coment'e illughinada
  • sigomenti no bidia prus, poita cuss'astru sighiat a m'illuinai, is cumpàngius m'iant pigau a sa manu (Atus)
  • su bufóngiu fut cumenciandho a dhos illuinare
  • su sole fit gai luchente chi illughinabat
  • su soli cumenciaiat a irluinai e de sa fentana intraiant is istriuledhus de is curculeus

Etimologia: ltn. in *lucinare

Acrobamentu de is fueddàrius / Acrobamentu de sos faeddàrios

Forma in s' ortografia nosta /
Forma in s' ortografia nostra
Fueddu in su Puddu /
Allega in su Puddu
Scera de lema in su Puddu /
Ischera de lema su Puddu
Tradusidura in su Puddu Fueddu in su Rubattu /
Allega in su Rubattu
Bariedadi in su Rubattu Tradusiduras in su Rubattu
allainare allainare logudoresu avere la diarrea
alloinare alloinare logudoresu avere la diarrea
allucidai allucidai campidanesu lucidare
allughinzare allughinzare logudoresu accendere, annerire, annerire (come fa il lucignolo), frugnolare, sporcare
alluinai alluinài vrb abbacinare, abbagliare alluinai campidanesu abbacinare, abbagliare, abbarbagliare, allucinare, annebbiare, offuscare, stordire
alluinare alluinàre 1 vrb abbacinare, abbagliare alluinare logudoresu abbacinare, abbagliare, allucinare, avere la diarrea, invasare, stordire
alluscare alluscare logudoresu accecare, aizzare, allucinare, assillare, avvampare, barbagliare, basire, bramare, concupire, desiderare, infatuare, infervorare, infrenesire, inuzzolire, masturbare, -arsi, orbare, riscaldare, sbasire, sgargiare, smaniare, sobillare, sollucherare, spasimare
allutzare allutzare logudoresu abbarbagliare, accomodare la vista per renderla piu acuta, aguzzare
allutzinare allutzinare logudoresu allucinare, ammansire, preparare
alluxinai alluxinai campidanesu lucidare, risplendere
illabinare illabinare logudoresu avere la diarrea
illainare illainare logudoresu avere la diarrea
illuchidare illuchidare logudoresu delucidare, lucidare
illucitare illucitare logudoresu lucidare
illughentare illughentàre vrb risplèndere illughentare logudoresu brillantare, brillare, folgorare, lucidare
illugherrare illugherrare logudoresu abbagliare
illughidare illughidare logudoresu delucidare, lucidare, schiarire
illughinare illughinàre vrb abbacinare, abbagliare illughinare logudoresu abbacinare, abbagliare, allucinare, barbagliare, frugnolare, riverberare, stralunare
illuinai illuinài vrb abbacinare, abbagliare illuinai campidanesu abbagliare, appannare
illuinare illuinàre vrb abbacinare, abbagliare illuinare logudoresu abbagliare, abbarbagliare, allucinare, appannare, stordire
illuinari illuinàri vrb abbacinare, abbagliare
illuniare illuniàre vrb abbacinare, abbagliare
irluinai irluinài vrb abbacinare, abbagliare
luinai luinài vrb abbacinare, abbagliare luinai campidanesu abbagliare, appannare

Arresùmini generali / Resùmene generale

  • Campidanesu: allucidai, alluinai, alluxinai, illuinai, luinai
  • Logudoresu: allainare, alloinare, allughinzare, alluinare, alluscare, allutzare, allutzinare, illabinare, illainare, illuchidare, illucitare, illughentare, illugherrare, illughidare, illughinare, illuinare
  • No siguru: illuinari, illuniare, irluinai