Artziai

From Wikitzionàriu de Acadèmia de su Sardu
Revision as of 11:13, 9 December 2022 by Andria Piciau (talk | contribs) (Text replacement - "=Sì" to "=Yes")
Custu lema dd' ant copiau sceti. Su mòlliu bolit ancora prenu e averiguau.
Custu lema l'an petzi copiadu. Su mollu cheret galu prenadu e averguadu.


artziài [] {}.

Informus giogràficus / Informos geogràficos

Cali variantis imperais in bidda? Scrii-si-ddu o manda-sì un' àudiu.
Cale variantes impitades in bidda? Iscrie-nos-lu o mànda-nos un' àudiu.
Map

Àudius / Àudios

Comenti ddu pronuntziais in bidda? Manda-sì un' àudiu.
Comente lu pronuntziades in bidda? Mànda-nos un' àudiu.
No nci funt àudius po custu lema.
Non bi sun àudios pro custu lema.

Informus de su Puddu / Informus dae su Puddu

Lemas: alciàre, altzài, altzàre, altziàre, anciài, antiàre, antziài, antziàre, arciài, arciàre, artiài, artiàre, artzài, artzàre, artziài, artziàre, asciàre, atziài

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Tradusiduras: sollevare, innalzare, salire, ascéndere

Sinònimus / Sinònimos: abantai, acadhai, ampiai, apicai, apilicare, apugiai, arteriare, fartziare, illaschiare, isclarire, ispalaciae, mediare, mezorare, pesai, pigai 1, ufiare

Esemprus / Esempros:

  • su bentu àntziat e falat sa foza in s'àghera
  • randhas de fumu si àsciant in s'aera
  • atzidinci asuba de s'iscannu!
  • como ti apo in manu, chi ti altzes o ti fales o carchedhes!
  • candu àrtziat su soli gei callentat!
  • a sa muzere no li at antziau mancu ocros
  • at antziau sos ocros a chelu
  • in tota die no li aiat asciadu de oju
  • si àlciat e si falat, brighendhe
  • est proindhe, ma si àrtziat esso a campu
  • pustis de tale impresa podes fàghere mercantzia e sa tua genia artziare
  • no ti arcis, ca tanti no tenis arrexoni!
  • si sunt aciapados unu altzendhe e unu falendhe
  • sos pastores àlciant s'oju e abbàidant su masone
  • fint arciandhe in sa trempa pro intrare a sa vidha
  • si àltziat custa néula andhamus
  • gei est artziada, custa cosa, a costai aici meda!…
  • su salmoni dh'ant artiau de préssiu
  • su ti che altzare asie a sas istellas… no est moderascione!
  • s'astronavi iat pigau a artziai a sa dereta
  • a manzanu fit proindhe ma a sero che at artziadu e bogadu su sole
  • in agustu soe artziata a Núgoro
  • dade sa manu a mi ndhe altzare!
  • sos fraigamuros àsciant sos muros pro fàghere sa domo
Lemas: alterài, alteriàre, artaràe, artaràre, arteràre, arteriàre, arturiàre

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Tradusiduras: irritare

Sinònimus / Sinònimos: agghegiare, annervare, annervosare, incorinare, infrascai, nechidare, orrontzedhare

Esemprus / Esempros:

  • non bi at bisonzu de ti artarare
  • addaghi ti naro de no fàghere sas cosas gai ti artérias!
  • su tocu de su martedhu artúriat finas sa campana
  • banzu ti pítzigo, mih, si mi che artérias!

Etimologia: itl. alterare

Lemas: antigàre

Scera de lema / Ischera de lema: vrb rfl

Sinònimus / Sinònimos: antziare, pesare

Esemprus / Esempros:

  • est rutu e no si antigat prus

Etimologia: srd.

Lemas: fartziàre

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Sinònimus / Sinònimos: alciare

Esemprus / Esempros:

  • su príteru est fartziatu a sa trona
  • prus de su travàgliu li piachiat a fartziare su cuitale
  • canno li at natu s'iscromba contra a su re e Mussolini s'apricatu si est fartziatu.
  • unu sonu de pache paret fartzianne dae cuss'istérrita chi pennet a mare
  • aiat torratu a fartziare sos ocros
Lemas: sualtzàre

Scera de lema / Ischera de lema: vrb

Sinònimus / Sinònimos: alciare, mediare

Acrobamentu de is fueddàrius / Acrobamentu de sos faeddàrios

Forma in s' ortografia nosta /
Forma in s' ortografia nostra
Fueddu in su Puddu /
Allega in su Puddu
Scera de lema in su Puddu /
Ischera de lema su Puddu
Tradusidura in su Puddu Fueddu in su Rubattu /
Allega in su Rubattu
Bariedadi in su Rubattu Tradusiduras in su Rubattu
alciare alciàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere alciare logudoresu alzare, -arsi
allebiare allebiare logudoresu alleggerire, alleviare, lenire, sollevare
alliare alliare logudoresu aizzare, assalire, contrariare, contrastare, fomentare, importunare, inimicarsi, irritare, istigare, precipitare, provocare, seccare, sfavorire, stuzzicare
alterai alterài vrb irritare alterai campidanesu alterare, -arsi
alterare alterare logudoresu alterare, -arsi, mistificare
alteriare alteriàre vrb irritare alteriare logudoresu inciprignire, infortire, irritare
altzai altzài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere altzai campidanesu alzare, -arsi
altzare altzàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere altzare logudoresu alzare, -arsi, arrampicarsi, ascendere, assurgere, elevare, ergere, -ersi, erigere, inerpicarsi, innalzare, issare, montare, rampare, salire, scalare, sollevare, surgere
altziare altziàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere altziare logudoresu alzare, -arsi
anciai anciài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere anciai campidanesu alzare, -arsi
antiare antiàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere
antigare antigàre vrb rfl antigare logudoresu diventare antico, rendere vecchio, invecchiare
antziai antziài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere
antziare antziàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere antziare logudoresu alzare, -arsi, ascendere
arciai arciài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere arciai campidanesu alzare, -arsi, salire
arciare arciàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere arciare logudoresu alzare, -arsi, salire
arretare arrettare logudoresu addrizzare, drizzare, eccitare, rizzare, sovreccitare
artarae artaràe vrb irritare
artarare artaràre vrb irritare
arterare arteràre vrb irritare arterare logudoresu adulterare, alterare, -arsi, esasperare, mistificare
arteriare arteriàre vrb irritare arteriare logudoresu inasprire
artiai artiài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere artiai campidanesu salire
artiare artiàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere artiare logudoresu alzare, -arsi
artuddare artuddare logudoresu arricciare, inorridire, inquietare, irritare, orripilare, rabbrividire, raccapricciare, rizzare, far rizzare i capelli, terrificare
arturiare arturiàre vrb irritare arturiare logudoresu alterare, -arsi, irritare
artzai artzài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere artzai campidanesu assurgere
artzare artzàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere artzare logudoresu alzare, -arsi
artziai artziài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere artziai campidanesu aggrandire, alzare, -arsi, ascendere, drizzare, elevare, ergere, -ersi, erigere, esaltare, inerpicarsi, innalzare, issare, levare, maggiorare, montare, rizzare, salire, scalare, sollevare, surgere
artziare artziàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere artziare logudoresu alzare, -arsi, ascendere, assurgere, elevare, ergere, -ersi, erigere, inerpicarsi, innalzare, issare, levare, montare, salire, scalare, sollevare, surgere
artzisare artzisare logudoresu ammaliare, fatare, incantare, irritare, magare, sedurre, sussultare
artzuddare artzuddare logudoresu rabbrividire, rizzare
arvurare arvurare logudoresu alberare, inalberare, innalzare
arvuriare arvuriare logudoresu irretire, irritare
asciare asciàre vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere asciare logudoresu alzare, -arsi
ateterare attetterare logudoresu aggranchiare, -ire, assiderare, drizzare, intirizzire, irrigidire
atziai atziài vrb sollevare, innalzare, salire, ascéndere
balciare balciare logudoresu alzare, -arsi, salire
faltzare faltzare logudoresu contraffare, falsare, falsificare, mistificare
fartziare fartziàre vrb fartziare logudoresu alzare, -arsi, sollevare
sualtzare sualtzàre vrb sualtzare logudoresu sollevare


Arresùmini generali / Resùmene generale

  • Campidanesu: alterai, altzai, anciai, arciai, artiai, artzai, artziai
  • Logudoresu: alciare, allebiare, alliare, alterare, alteriare, altzare, altziare, antigare, antziare, arciare, arretare, arterare, arteriare, artiare, artuddare, arturiare, artzare, artziare, artzisare, artzuddare, arvurare, arvuriare, asciare, ateterare, balciare, faltzare, fartziare, sualtzare
  • No siguru: antiare, antziai, artarae, artarare, atziai