Àlidu

From Wikitzionàriu de Acadèmia de su Sardu
Revision as of 13:36, 18 August 2025 by Benvenuto Lobina (talk | contribs) (Cuncorda sa pàgina de manera automàtica)
Custu lema dd' ant copiau sceti. Su mòlliu bolit ancora prenu e averiguau.
Custu lema l'an petzi copiadu. Su mollu cheret galu prenadu e averguadu.


àlidu [] n m {}.

Informus giogràficus / Informos geogràficos

Cali variantis imperais in bidda? Scrii-si-ddu o manda-sì un' àudiu.
Cale variantes impitades in bidda? Iscrie-nos-lu o mànda-nos un' àudiu.
Map

Àudius / Àudios

Comenti ddu pronuntziais in bidda? Manda-sì un' àudiu.
Comente lu pronuntziades in bidda? Mànda-nos un' àudiu.
No nci funt àudius po custu lema.
Non bi sun àudios pro custu lema.


Informus de circa / Informos de chirca

Informus de su Puddu / Informus dae su Puddu

Lemas: àbidu, àidu 2, àlidu, àliru

Scera de lema / Ischera de lema: nm

Tradusiduras: respiro

Sinònimus / Sinònimos: alentu, alenu, alidore, calore, fiadu 1, àlinu 1, ànidu

Esemprus / Esempros:

  • candu su forru est brandu si alluit flaca in sa buca po fai cresci s'àlidu aintru
  • est assupandho ca est àlidi curtzu
  • est unu bentu budhidu, unu pudidore, chi segat s'àlidu
  • lassamí torrai àbidu, assumancus!
  • ojamomia, s'àbidu mi est manchendi, innòi nci at àcua meda!
  • sa pessone sola istat male: un'àteru àlidu bi cheret, fintzas pro un'apretu!

Etimologia: ltn. halitus

Lemas: àlinu 1

Scera de lema / Ischera de lema: nm

Sinònimus / Sinònimos: alentu, alenu, àbidu

Esemprus / Esempros:

  • no daiat imprastu a sos àlinos tépios de su ventedhu
  • no moet un'àlinu de bentu
  • sias chin fizos, nepodes e netas finas a candho arrimas de torrare àlinu
  • sos rajos de su sole budhindhe secant s'àlinu
  • ti so connoschendhe a s'àlinu

Etimologia: srd.

Lemas: ànidu

Scera de lema / Ischera de lema: nm

Sinònimus / Sinònimos: alenu, àbidu

Lemas: fiàdu 1, fiàtu

Scera de lema / Ischera de lema: nm

Sinònimus / Sinònimos: alentu, alenu, àbidu, àlinu 1

Esemprus / Esempros:

  • fiadu malu, àlidu malu de chie no tizirit bene
  • no zuto fiadu
  • si che fit morindhe, fit isalinandhe s'úrtimu fiadu.

Acrobamentu de is fueddàrius / Acrobamentu de sos faeddàrios

Forma in s' ortografia nosta /
Forma in s' ortografia nostra
Fueddu in su Puddu /
Allega in su Puddu
Scera de lema in su Puddu /
Ischera de lema su Puddu
Tradusidura in su Puddu Fueddu in su Rubattu /
Allega in su Rubattu
Bariedadi in su Rubattu Tradusiduras in su Rubattu
abieddu abieddu campidanesu ontano
abitu abitu ambaduas abitazione, abito, abituro, dimora, domicilio, residenza
alenu alenu logudoresu afflato, alito, fiatata, fiato, lena, respiro, soffio, sospiro
alnu alnu logudoresu alno, ontano
annidu annidu logudoresu abitudine, vezzo
aulidu aulidu logudoresu affamato, avido, bramoso, desiderato, invogliato
badu badu ambaduas greto, guado, varco
bàfidu bàffidu ambaduas afrore, esalazione, fiato, miasma, odore, puzzo, tanfata
càbida càbida logudoresu capacita, capienza, capo
fiadu fiàdu 1 nm fiadu logudoresu alito, animale, bestia, bestiame, capo, fiato, respiro
fianzu fianzu logudoresu protezione
fiatu fiàtu nm
ficada ficcada logudoresu varco
meddu meddu logudoresu abitudine, assuefazione
suidu suidu campidanesu alito, fiato
sùbidu sùbidu logudoresu fiato, ombroso, scontroso, soffio, subito, suscettibile
sùiru sùiru campidanesu alito, fiato
sùlidu sùlidu ambaduas alito, buffata, fiato, respiro, soffio
àbidu àbidu nm respiro àbidu ambaduas abito, abitudine, avido
àbiu àbiu ambaduas alno, gli uccello rapaci in generale, ontano
àghidu àghidu logudoresu adito, breccia, callaia, entrata, ingresso, passaggio, passo, varco
àgitu àgitu logudoresu adito, callaia
àidu àidu 2 nm respiro àidu ambaduas accesso, acuto, adito, ardente, avido, breccia, callaia, entrata, ingresso, passaggio, passo, protezione, valico, varco, varco, passaggio di campagna; lat. ADITUS, vivo, ardente, acuto; it. acido - DES I, 64
àitu àitu logudoresu breccia, passaggio, passo, varco, passaggio di campagna; lat. ADITUS
àlidu àlidu nm respiro àlidu ambaduas afflato, alito, fiatata, fiato, lena, respiro, sospiro
àlimu àlimu ambaduas alimo, obione, porcellana di mare (marina)
àlinu àlinu 1 nm àlinu ambaduas alito, alno, obione, ontano
àliru àliru nm respiro
ànida ànida logudoresu asma, respiro
ànidu ànidu nm ànidu logudoresu alito, respiro
èlimu élimu ambaduas alimo, obione, porcellana di mare (marina), rancore

Arresùmini generali / Resùmene generale

  • Campidanesu: abieddu, suidu, sùiru
  • Logudoresu: àghidu, àgitu, àitu, alenu, alnu, ànida, ànidu, annidu, aulidu, càbida, fiadu, fianzu, ficada, meddu, sùbidu
  • Ambaduas is bariedadis / Ambaduas sas bariedades: àbidu, abitu, àbiu, àidu, àlidu, àlimu, àlinu, badu, bàfidu, èlimu, sùlidu
  • No siguru: àliru, fiatu